De provincie Utrecht is een aantrekkelijke plek om te wonen, te werken en te recreëren. Ons groene landschap is veelzijdig, onze cultuurhistorie groot en onze steden zijn een populaire vestigingsplaats voor mensen en bedrijven. Dat mogen we echter niet als vanzelfsprekend beschouwen. De wereld om ons heen is volop in beweging. Geopolitieke spanningen en onrust blijven groot. Het aantal conflicthaarden neemt toe, met grote maatschappelijke en economische gevolgen die ook Nederland en Utrecht raken. De hete en droge zomer van 2026 laat weer zien dat we ons beter zullen moeten wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De schaarste aan hulpbronnen – zoals fysieke ruimte, drinkwater en personeel – wordt steeds meer voelbaar in onze provincie. Tot slot hebben ook bestuurlijke ontwikkelingen op landelijk en lokaal niveau invloed op onze provincie. Het kabinet Jetten is in 2026 van start gegaan en heeft nieuwe plannen gepresenteerd, bijvoorbeeld op het gebied van stikstof. En in de Utrechtse gemeenten zijn na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 nieuwe colleges gevormd.
We staan voor een aantal grote en urgente opgaven die we in deze dynamische omgeving het hoofd moeten bieden. De ‘pauzeknop’ op het Utrechtse stroomnet als gevolg van de netcongestie heeft grote gevolgen voor woningbouw, bedrijven, energietransitie en mobiliteit. Samen met het Rijk, gemeenten en de netbeheerders doen we er alles aan om uit de tijdelijke aansluitstop te komen. Het realiseren van meer flexibel vermogen op het stroomnet en het uitbreiden van de netinfrastructuur hebben hierbij de hoogste prioriteit. Ook zijn er in de provincie Utrecht nog steeds te veel mensen die geen geschikte woning kunnen vinden. Er wordt invulling gegeven aan de nieuwe wettelijke taken op het gebied van volkshuisvesting, waarmee de provincie haar rol in de regionale afstemming en programmering van de woningbouw verder versterkt. In het landelijk gebied staat de kwaliteit van onze leefomgeving en de natuur onder druk. We gaan daarom voortvarend aan de slag met de uitvoering van het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). We doen dit gebiedsgericht, met focus op het veenweidegebied en de overgangszones rondom stikstofgevoelige Natura2000-gebieden. Hiervoor zetten we de maatregelpakketmiddelen in.
Over de financiële kaders waarbinnen we deze opgaven de komende jaren oppakken, bestaat inmiddels meer duidelijkheid. Sinds 2021 is discussie gevoerd over de herverdeling van het provinciefonds. De twaalf provincies zijn erin geslaagd om deze discussie tot een einde te brengen en gezamenlijke afspraken te maken over hoe wij een herijkt provinciefonds vorm willen geven. Het Rijk heeft laten weten dit voorstel over te nemen. Het nieuwe model levert op termijn een extra structurele negatieve financiële ontwikkeling op van ongeveer 15 miljoen euro. Dit bedrag komt bovenop de 12 miljoen verlaging die het gevolg was van een eerste tussenstap in 2025. In totaal bedraagt het nadeel voor de provincie Utrecht 27 miljoen euro. De herziening is verwerkt in het budgettaire beeld van deze begroting 2027. Als rekening wordt gehouden met de tussentijdse groei van het provinciefonds dan pakt deze herziening minder negatief uit dan de oorspronkelijk verwachte herziening in 2021.
De begroting van 2027 is de laatste van deze Statenperiode. Ook in dit laatste collegejaar werken we met kracht en voortvarendheid aan de belangrijke opgaven op het gebied van klimaat, wonen, natuur, werken, mobiliteit en gezondheid.