2. Landelijk gebied

De provincie werkt aan het behouden en versterken van natuur en landschap (biodiversiteit), stimuleert duurzame landbouw en zet zich in voor een vitaal en (be)leefbaar landelijk gebied.

Het UPLG is voor het landelijk gebied het centrale omgevingsprogramma voor de aansturing van de uitvoering waar door alle teams aan wordt gewerkt. Het UPLG is leidend in de afstemming met sectorale programma’s die inhoudelijk overlappend zijn en/of een focus hebben op niet-UPLG-onderwerpen (Berenschot, 2026). Kader hiervoor is de Omgevingsvisie. Het UPLG is een integraal programma waarin zowel wordt ingegaan op beleid wat betreft natuur, water, klimaat en landbouw als op uitvoering in de deelgebieden. Het definitief UPLG is op 14 juli 2026 door GS vastgesteld en wordt via zowel een generieke als een gebiedsgerichte aanpak geïmplementeerd. Het UPLG geeft de kaders voor zowel de gebiedsgerichte aanpak als voor de verdere uitwerking van het beleid naar de uitvoering. De huidige  UPLG-maatregelpakketten, gefinancierd door het Rijk, zijn een belangrijk middel om tot uitvoering te komen. Komende periode en jaren worden er nieuwe maatregelpakketten aangevraagd bij het Rijk, zoals in het kader van het Groene Hart plus.

De focus van het UPLG ligt op natuurherstel in en rond de Natura2000 gebieden, de generieke transitie van het landelijk gebied en de KRW opgaven (zoals de beekdalen). Essentieel onderdeel daarvan is de verduurzaming van de landbouw in onze provincie. Binnen de eigen rol en mogelijkheden ondersteunt de provincie hierbij individuele agrariërs om de gevraagde verduurzaming mogelijk te maken in combinatie met het bieden van een perspectief. Als de natuur hersteld is, kan vergunningverlening weer op gang komen. Het vlot trekken van de vergunningverlening, is een essentieel onderdeel van het UPLG. De verdere uitwerking en invoering van doelschriftenvergunningen zijn hierin een belangrijk middel.  

Om de kwaliteit van de natuur te beschermen en waar nodig te herstellen, is op 18 augustus 2024 nieuwe Europese wetgeving in werking getreden: de Natuurherstelverordening (NHV). Op dit moment is het nog niet mogelijk om de consequenties van de NHV voor Utrecht goed in beeld te brengen omdat strategische (ruimtelijke) keuzes nog op rijksniveau gemaakt moeten worden, de maatregelen die daaruit volgen nog moeten worden uitgewerkt en voor enkele onderdelen de opgave nog verdeeld moet worden onder de provincies. In 2027 volgen we de ontwikkelingen rondom de NHV en nemen die waar nodig en mogelijk op in ons beleid wat op dit moment wordt geactualiseerd en voorjaar 2028 ter vaststelling aan PS zal worden aangeboden.

Het Rijk is onlangs met plannen voor het landelijk gebied gekomen, maar deze zijn nog niet definitief en moeten nog verder worden uitgewerkt. Op hoofdlijnen sluiten de doelen van het Rijk en het UPLG op elkaar aan, maar er zijn verschillen in de uitwerking. Daarover zijn we met het Rijk in gesprek. We vinden het belangrijk dat overheden zoveel mogelijk één lijn trekken en dat agrariërs en andere inwoners niet onnodig met verschillende plannen worden geconfronteerd. Zodra de plannen van het Rijk definitief zijn en wettelijk zijn vastgelegd, wordt het UPLG daar, waar nodig, op aangepast.