De kengetallen geven in combinatie met elkaar inzicht in de financiële weerbaarheid en flexibiliteit van de begroting. Zo wordt u in staat gesteld om gemakkelijker inzicht te verkrijgen in de financiële positie en over de baten en de lasten van de provincie. De verplichte kengetallen vormen een verbinding tussen de verschillende aspecten die Provinciale Staten in hun beoordeling van de financiële positie moeten betrekken om daar een verantwoord oordeel over te kunnen geven. De verplichte kengetallen zijn uitgebreid met de vrijwillig toegevoegde kengetallen Belastingcapaciteit opcenten motorrijtuigenbelasting (MRB) ten opzichte van wettelijk maximum en Ratio Weerstandsvermogen.
De weerbaarheid van de begroting geeft de mogelijkheden aan om op korte termijn financiële risico's te kunnen incasseren zonder direct in de begroting en daarmee in de beleidsambities te hoeven ingrijpen.
De flexibiliteit van de begroting geeft de wendbaarheid van de begroting aan, waarmee eventuele extra onverwachte uitgavenstijging of inkomstendaling gedekt kunnen worden.
De kengetallen zijn:
A. Structurele exploitatieruimte
De ratio Structurele exploitatieruimte geeft aan welke structurele ruimte we hebben om onze eigen lasten te dragen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten biedt meer flexibiliteit dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn.
B. Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin we in staat zijn aan onze financiële verplichtingen te voldoen. De mate van weerbaarheid en flexibiliteit geeft in combinatie met de andere kengetallen, zoals structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit, een indicatie over de financiële positie van een provincie. De solvabiliteitsratio geeft aan hoe groot het eigen vermogen is als percentage van het totale vermogen.
C1. Belastingcapaciteit opcenten MRB ten opzichte van gemiddelde tarief opcenten MRB van provincies
Deze ratio geeft aan hoe de belastingdruk in onze provincie zich verhoudt ten opzichte van het gemiddelde tarief van alle provincies. Het is niet bekend hoe het gemiddelde tarief opcenten MRB zich gaat ontwikkelen. Het gemiddelde tarief is daardoor vanaf 2025 ongewijzigd.
C2. Belastingcapaciteit opcenten MRB ten opzichte van wettelijk maximumtarief opcenten MRB
Deze ratio geeft aan hoe de belastingdruk in onze provincie zich verhoudt tot het wettelijk maximumtarief. Het is niet bekend hoe het landelijk maximumtarief opcenten MRB zich gaat ontwikkelen. Het landelijk maximumtarief opcenten MRB is vanaf 2025 nog ongewijzigd.
D. Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitaties geeft een indicatie van het financiële risico dat we lopen in verband met onze grondportefeuille. Het kengetal wordt berekend door de boekwaarde van de grondexploitaties af te zetten tegen de totale baten van onze provincie (exclusief onttrekkingen aan reserves).
E1/2. Netto schuldquote
De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van onze provincie ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een negatieve uitkomst betekent dat er geen netto-schuld is.
F. Ratio weerstandsvermogen
De ratio weerstandsvermogen in relatie met de reserve Weerstandsvermogen geeft aan dat we het benodigde weerstandsvermogen kunnen dekken.
De tabel met signaalwaarden van de kengetallen ziet er als volgt uit:
(MRB= motorrijtuigenbelasting)
Criteria kwalificatie kengetal | Gezond | Neutraal | Risicovol | |
A. | Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% |
|---|---|---|---|---|
B. | Solvabiliteitsratio | > 50% | 20% - 50% | < 20% |
C1. | Belastingcapaciteit opcenten MRB t.o.v. gemiddelde tarief opcenten MRB van provincies | < 95% | 95% - 105% | > 105% |
C2. | Belastingcapaciteit opcenten MRB t.o.v. wettelijk maximum tarief opcenten MRB | < 90% | 90% - 95% | > 95% |
D. | Grondexploitatie | < 20% | 20% - 35% | > 35% |
E1. | Netto schuldquote | < 90% | 90% - 130% | > 130% |
E2. | Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | < 90% | 90% - 130% | > 130% |
F. | Ratio weerstandsvermogen | > 1,4 | 1 - 1,4 | < 1 |
De in de tabel hieronder ingevulde kengetallen van de provincie Utrecht voor de jaren 2027-2030 zijn gebaseerd op de geprognosticeerde balansen van 2027 tot eind 2030. Die vindt u in de uiteenzetting van de financiële positie in paragraaf 4.1.5. De kengetallen van 2025 zijn gelijk aan de jaarrekening 2025 en van 2026 zijn gelijk aan de primitieve begroting 2026.
Financieel kengetal | Jaarrekening 2025 | Primitieve | Begroting 2027 | Raming | Raming | Raming |
|---|---|---|---|---|---|---|
A. Structurele exploitatieruimte | 7% | 0% | -4% | 0% | 1% | 0% |
B. Solvabiliteitsratio | 53% | 42% | 41% | 36% | 35% | 28% |
C1. Belastingcapaciteit opcenten MRB t.o.v. gemiddelde tarief opcenten MRB van provincies | 95% | 97% | 97% | 99% | 101% | 103% |
C2. Belastingcapaciteit opcenten MRB t.o.v. wettelijk maximum tarief opcenten MRB | 57% | 61% | 60% | 61% | 62% | 64% |
D. Grondexploitatie | 4% | 3% | 4% | 2% | 1% | 1% |
E1. Netto schuldquote | 39% | 76% | 78% | 85% | 96% | 125% |
E2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen | 37% | 76% | 78% | 85% | 96% | 124% |
F. Ratio weerstandsvermogen | 1,9 | 2,7 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 |
Samenhang kengetallen
Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over de financiële positie van de provincie. De kengetallen dienen daarom in samenhang beoordeeld te worden. Het gaat hierbij om de exploitatie en de balanspositie. De kengetallen s tructurele begrotingsruimte en belastingcapaciteit opcenten MRB geven aan of er voldoende structurele ruimte in de exploitatie is en welke mogelijkheid we hebben om de structurele baten te vergroten. De kengetallen solvabiliteitsratio, netto schuldquote en grondexploitatie hebben betrekking op de balans.
Beoordeling kengetallen exploitatie
In hoofdstuk 1.3 is het financiële beeld over het saldo van de begroting nader geduid.
De structurele exploitatieruimte is ten opzichte van de begroting 2026 gedaald en 4% negatief. De structurele baten bij de algemene middelen (provinciefonds) nemen af door de herijking van het provinciefonds. De structurele lasten zijn toegenomen waardoor de structurele exploitatieruimte in 2027 negatief is.
De belastingcapaciteit opcenten t.o.v. gemiddeld tarief is 3% lager dan het gemiddeld tarief van de provincies (88,2 versus 91,3). Het gemiddeld tarief is vanaf 2028 gelijk gehouden omdat de verwachte tarieven van de andere provincies nog niet bekend zijn.
De belastingcapaciteit t.o.v. wettelijk maximum is 40% lager dan het verwachte maximum opcententarief voor 2027 (88,2 versus 147,7). Het maximum opcententarief is vanaf 2028 gelijk gehouden.
Beoordeling kengetallen balanspositie
In de balanspositie zien we dat de solvabiliteitsratio in 2027 met 41% iets gedaald is ten opzichte van de begroting 2026. De omvang van de reserves (eigen vermogen) neemt in de begroting af door de geraamde uitvoering van bestedingsplannen van de bestemmingsreserves en de inzet van de Saldireserve. De totale balans neemt toe door de toename van de investeringen (vaste activa). In samenhang hiermee neemt de nettoschuldquote de komende jaren toe. De verwachting is dat externe financiering aangetrokken moet worden. De omvang en wanneer dat gebeurt is onzeker. In de paragraaf Financiering wordt hierop ingegaan. Het kengetal van de grondexploitatie blijft stabiel. Het kengetal van het weerstandsvermogen is met 1,4 gelijk aan het vastgestelde minimum van het weerstandsvermogen.