Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) en Natuurnetwerk Nederland (NNN)
Onder het Utrechts Programma Landelijk gebied (UPLG) is het Natuurnetwerk Nederland (NNN) een belangrijke opgave, die in samenhang andere programma’s met een grondgebonden opgave gerealiseerd dient te worden. Het UPLG neemt als uitgangspunt dat de voor natuur begrensde oppervlakte (ca. 400 ha) waarop nog functieverandering naar natuur moet gaan plaatsvinden uiterlijk in 2035 wordt gerealiseerd. De afweging welke grondinstrumenten daarbij het beste kunnen worden ingezet wordt gemaakt in een voor ieder deelgebied nog op te stellen grondstrategieplan.
Voor realisatie van het NNN kan de provincie zelf gronden aankopen binnen de begrenzing van ‘te ontwikkelen natuur’ of in de zoekgebieden daarvoor, maar er kan ook zogenaamde ruilgrond of een ruilbedrijf worden aangekocht. Wanneer grond niet nodig is voor een andere urgente opgave van de provincie kan deze worden geruild met eigenaren die gronden binnen de begrenzing van het NNN hebben, waarna dan alsnog nieuwe natuur gerealiseerd kan worden. In het hoofdstuk 2. Landelijk Gebied, paragraaf 2.1 Natuurnetwerk robuust ontwikkeld, is meer informatie over deze opgave te vinden.
De provincie wil geen eigenaar blijven van natuur- of ruilgronden, dus deze gronden moeten op termijn ook weer worden verkocht. Onderzocht wordt in hoeverre langdurig grondbezit – passend binnen de opgave – doelrealisatie al dan niet via participatie dichterbij kan brengen.
Natuurcompensatiebank
De natuurcompensatiebank is in 2018 ingesteld naar aanleiding van een door de Provinciale Staten in 2014 aangenomen motie. In de natuurcompensatiebank worden door de provincie gronden op ‘voorraad’ gehouden voor de realisatie van natuur- en boscompensatieverplichtingen. In de bank zullen alleen gronden worden opgenomen waarop natuur of bos van hoge kwaliteit gerealiseerd kan worden en die het NNN, het landschap of de recreatie in de provincie versterken. Dit zijn overwegend gronden die door de provincie zijn aangekocht en geschikt zijn voor het realiseren van compensatieverplichtingen. Met compensatieplichtigen worden overeenkomsten afgesloten om de compensatieplicht in te vullen met gronden uit de natuurcompensatiebank. Hierbij wordt een vergoeding overeengekomen voor de kosten van onder meer de grond, de inrichting en het beheer. De natuurcompensatiebank maakt het mogelijk de besluitvorming over compensatie te versnellen en een hogere kwaliteit van de natuurcompensatie te realiseren. Nadat inrichting van een compensatielocatie is gerealiseerd, wordt deze openbaar verkocht aan een natuurbeheerder
Bereikbaarheidsprogramma 2024-2029
Het bereikbaarheidsprogramma richt zich op de provinciale doelen voor mobiliteit, zoals de aanleg en het onderhoud van wegen, fietspaden, vaarwegen en het vormgeven van het OV-netwerk. De aankopen binnen het programma zijn functioneel voor de aanleg en reconstructie van de provinciale (vaar)wegen, met bijkomende werken of OV-voorzieningen. Restpercelen die niet strategisch van aard zijn, verkopen we weer. In gevallen waar het niet lukt om met de grondeigenaren overeenstemming te bereiken in het minnelijke traject, gebruiken we in het uiterste geval de mogelijkheid om dwingend grondinstrumentarium in te zetten.
Strategische Grondbank
Sinds november 2022 heeft de provincie een strategische grondbank, waarmee het mogelijk wordt strategisch gelegen grond aan te kopen aanvullend op de aankopen voor specifieke opgaven. Bij de begroting van 2023 is een raamkrediet van € 20 mln. beschikbaar gesteld. Zodra het totaal van aankopen dit bedrag nadert zullen wij met een voorstel komen om nieuw raamkrediet beschikbaar te stellen. Gezien de toenemende omvang en urgentie van de grondgebonden opgaven van de provincie is met het oog op het behoud van slagkracht voldoende krediet wenselijk en is het wenselijk om te onderzoek of en hoe langdurig grondbezit kan bijdragen aan doelrealisatie door middel van participatie.