4. Klimaat en energietransitie | Wat gaan we daarvoor doen?

Activiteiten

4.1	De gebouwde omgeving en bedrijven gebruiken minder energie en worden duurzamer verwarmd en gekoeld
Ondersteuning van gemeenten, verenigingen van eigenaren, woningcorporaties, particuliere verhuurders, energiecoöperaties en bewonersinitiatieven bij netbewuste verduurzaming van de woningvoorraad. We doen dit onder andere via samenwerkingsprojecten met gemeenten binnen het Energie Diensten Centrum (EDC) en door ondersteuning van initiatieven via het Servicepunt Energie. Stimulering van verduurzaming bij bedrijven, bedrijventerreinen en maatschappelijke organisaties. We doen dit onder andere via het Energiefonds Utrecht, de ontzorgingsprogramma’s voor maatschappelijk vastgoed (OMV) en MKB-bedrijven (O-MKB) en via het programma verduurzaming bedrijventerreinen (PVB). We stimuleren het benutten van lokale duurzame warmtebronnen als geothermie, bodemenergie en aquathermie en ook de aanleg van warmtenetten die hiervoor nodig zijn. Dit doen we door expertise en subsidie te bieden en mogelijk door deel te nemen in een Utrechts Warmte Ondersteuningsbedrijf.
4.2	De opwekking van duurzame elektriciteit is sterk toegenomen
Ondersteuning van gemeenten om zon- en windprojecten op land verder te brengen in de ruimtelijke procedure zodat deze in 2030 gerealiseerd kunnen worden met aandacht voor onder andere lokaal eigendom. We doorlopen projectbesluitprocedures voor windenergiegebieden om de RES-doelstelling van 2,4 TWh duurzame opwek voor 2030 te realiseren. Dit is in aanvulling op de opwek van zonne- en windenergie die door gemeenten mogelijk wordt gemaakt. Uitwerking hiervan vindt plaats conform het Beleidskader Lokaal Eigendom en Participatie. Ondersteuning van energiecoöperaties bij de realisatie van lokaal eigendom bij zonne-energie en windenergieprojecten onder andere via het Servicepunt van Energie van Utrecht en het Ontwikkelfonds Opwek. Energiecoöperaties krijgen via subsidies ook steun voor de initiatieffase van nieuwe projecten, kennisdeling en om een grotere doelgroep te bereiken.
4.3	Het energiesysteem is beter geïntegreerd, innovatief, duurzaam en betaalbaar
We werken samen met de netbeheerders, het Rijk en betrokken gemeenten aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet, zetten maximaal in op het vinden/realiseren van flexvermogen om uit de tijdelijke aansluitstop te komen of te blijven en organiseren kennisdeling tussen overheden, netbeheerders, bedrijven en projectontwikkelaars. In het verlengde van de Interbestuurlijke Werkwijze (IBW) werken we samen met onze partners aan een integrale samenhangende programmering waarin plannen voor opwek, opslag, transport en gebruik van energie op elkaar zijn afgestemd. Ook werken we de rol van energie in de ruimtelijke ordening nader uit (energieplanologie). We werken samen met bedrijven, kennisinstellingen en publieke partners (zoals gemeenten) aan innovatieprojecten die bijdragen aan het energiesysteem van de toekomst en de energietransitie versnellen, zoals energiehubs.
4.5	Het ondersteunen van de transitie naar een circulaire samenleving is sterker en meer integraal
Uitvoering geven aan de Middellange termijnstrategie circulaire samenleving door middel van de activiteiten in de bijbehorende uitvoeringsagenda 2025 -2027. We werken per focusthema de activiteiten uit die beschreven staan in de uitvoeringsagenda circulaire samenleving 2025-2027. We zetten daarnaast in op het versnellen van de transitie via zogenaamde ‘coördinerende werkzaamheden’ waaronder kennisdeling, monitoring en het maken van afspraken met gemeenten en andere regionale partners.
4.6	De transitie naar een klimaatneutrale samenleving wordt concernbreed beter verankerd en gemonitord
Uitvoering geven aan de Utrechtse Klimaataanpak: Naar Netto Nul door middel van de activiteiten in de bijbehorende uitvoeringsagenda 2024 -2028. Onderdeel van de uitvoeringsagenda is het monitoren van de voortgang in de zes klimaattafels (klimaatsectoren) 1) Elektriciteit, 2) Gebouwde omgeving, 3) Industrie, 4) Landbouw en Landgebruik, 5) Mobiliteit, 6) De Provincie als voorbeeld bij het bereiken van de klimaatdoelen van de provincie Utrecht en hier intern en extern over rapporteren. We zetten daarnaast in op het versnellen van de transitie via coördinerende werkzaamheden, waaronder kennisdeling, monitoring en het maken van afspraken met gemeenten en andere partners.

Prestatie-indicatoren

Prestatie-indicatoren		Eenheid	Realisatie 2025	Streefwaarde	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
P4-1	Verduurzaming gebouwde omgeving
Besparingspotentieel MaVa en MKB		Ton CO2/jaar	N.v.t.	3000	3000	P.m.	P.m.	P.m.
Omschrijving:	Besparingspotentieel geïdentificeerd bij maatschappelijk vastgoed en mkb. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	Voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed rapporteren we over het besparingspotentieel per locatie (in GJ) waarover we via de ontzorgingsprogramma’s adviseren. Dit betreft de technisch en praktisch haalbare energiebesparing. Of deze ook wordt gerealiseerd, is de verantwoordelijkheid van de ondernemers zelf. De gerapporteerde potentiële besparing is gekoppeld aan de te verwachten aantallen ondersteuningstrajecten in de ontzorgingsprogramma’s voor maatschappelijk vastgoed en mkb die lopen tot 1 mei 2028. Prognoses voor 2028 en verder volgen bij de begroting 2028.
Bron:	Rapportage SPUK's aan Rijk
Bewonersinitiatieven verduurzamen		Getal	N.v.t.	18	12	14	16	18
Omschrijving:	Bewonersinitiatieven verduurzamen. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	We ondersteunen bewonersinitiatieven, zoals energiecoöperaties, via het Servicepunt Energie, de SEPU-regeling en andere instrumenten. Omdat deze initiatieven een belangrijke rol kunnen spelen in verduurzaming van woningen, meten we hoeveel initiatieven we ondersteunen.
Bron:	Verantwoordingsdocument NMU over het Servicepunt Energie
Projecten EDC		Getal	N.v.t.	7	5	6	7	7
Omschrijving:	Projecten EDC. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	Voor het verduurzamen van woningen zijn de gemeenten primair verantwoordelijk en ondersteunt de provincie. Via het Energie Diensten Centrum (EDC) starten we samen met gemeentenenergiebesparingsprojecten voor inwoners. Als indicator monitoren we het aantal EDC-projecten. Omdat het EDC een samenwerking is met gemeenten, passen we deze indicator jaarlijks aan op basis van de planning die met de gemeenten wordt opgesteld. Dit zijn de cumulatieve programma's en projecten. Projecten lopen meerdere jaren door. We tellen de projecten mee waarvoor een gezamenlijke aanbesteding is uitgevoerd/financiering is ingebracht. Aangezien we niet verantwoordelijk zijn voor de uitvoering, kunnen we het daadwerkelijke resultaat niet als prestatie-indicator opnemen.
Bron:	EDC
P4-2	Duurzame elektriciteit
Bewonersinitiatieven opwek		Getal	N.v.t.	10	10	10	10	10
Omschrijving:	Bewonersinitiatieven opwek. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	We ondersteunen bewonersinitiatieven, zoals energiecoöperaties, via het Servicepunt Energie, de SEPU-regeling, het Ontwikkelfonds en andere instrumenten. Omdat deze initiatieven een belangrijke rol kunnen spelen in duurzame opwek, meten we hoeveel initiatieven we ondersteunen.
Bron:	Verantwoordingsdocument Energie van Utrecht over het Servicepunt Energie
Deel RES-bod gehaald		Percentage	N.v.t.	100	55	65	75	85
Omschrijving:	Deel RES-bod gehaald. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	Voor grootschalige opwek monitoren we welk deel van het gezamenlijk vastgestelde RES-doel in 2030 (2,4 TWh) is gerealiseerd. We kijken naar zowel de gerealiseerde als vergunde projecten voor grootschalige zon-op-dak, zon-op-land en windprojecten. Bij windprojecten kan de Provincie de rol van bevoegd gezag op zich nemen. Omdat we als Provincie daarmee een rol nemen om te zorgen voor realisatie, is dit een prestatie waarover we willen rapporteren. Het is niet zeker hoelang de ruimtelijke procedures zullen duren en hoeveel tijd de behandeling bij de Raad van State t.z.t. in beslag zal nemen. De percentages zijn dan ook een schatting van de realisatie per jaar.
Bron:	Voortgangsrapportages RES regio's
P4-3	Toekomstbestendig energiesysteem
Innovatieprojecten		Getal	N.v.t.	5	5	5	5	5
Omschrijving:	Innovatieprojecten. Deze indicator is opgenomen in de begroting m.i.v. 2026. Daarom ontbreekt de realisatie voor 2025.
Toelichting:	We monitoren het aantal nieuwe innovatieprojecten dat we per jaar ondersteunen. Deze projecten helpen de noodzakelijke innovaties te realiseren, die nodig zijn voor het energiesysteem van de toekomst.
Bron:	Eigen telling
P-MIEk projecten		Getal	12	13	11	12	13	13
Omschrijving:	P-MIEk projecten
Toelichting:	De Provincie ondersteunt verschillende projecten voor hoogspanningsinfrastructuur. We rapporteren over het aantal ruimtelijke projecten dat we ondersteunen, en het aantal projecten waarvoor de Provincie bevoegd gezag is. Dit is gebaseerd op het P-MIEK 2.0 dat in 2025 is opgeleverd.
Bron:	Eigen telling
P4-5	Circulaire Samenleving
Circulaire arbeidsplaatsen		Percentage	n.n.b.	3	3	3	4	4
Omschrijving:	Het aandeel circulaire arbeidsplaatsen van de totale arbeidsplaatsen in de provincie Utrecht.
Toelichting:	Een circulair bedrijf is een bedrijf dat één of meerdere circulaire bedrijfsactiviteiten uitvoert. Denk daarbij aan reparatie-, recycling- of inzamelingsactiviteiten. De meest recente data zijn uit 2022 en bedroeg toen 2,8%.
Bron:	Monitor circulaire bedrijvigheid regio Utrecht 2024
P4-6	Klimaatneutrale Samenleving
Klimaatneutrale Samenleving		Getal	N.v.t.	18	18	18	18	18
Omschrijving:	Aantal maatregelen dat volgt uit inventarisatie mogelijkheden intensiveren en aanscherpen van beleid op klimaatmitigatie. Deze indicator is opgenomen met ingang van de begroting van 2027 en daarom ontbreekt de realisatiewaarde van 2025.
Toelichting:	In de jaarlijkse klimaatbeleidscyclus wordt gezocht naar mogelijke intensivering en aanscherping op het huidige beleid om de doelen op klimaatmitigatie te versnellen.
Bron:	Eigen telling