Bijlagen niet ter vaststelling (GS begroting 2027)

De culturele infrastructuur is sterk en toegankelijk en ons erfgoed is behouden en beleefbaar

Mogelijkheden tot recreëren, sporten en bewegen zijn meer integraal onderdeel van de ontwikkelingen in de leefomgeving

Meerjarendoel

8.1.1

In elke gemeente is een robuuste bibliotheekvoorziening en de Utrechtse bibliotheken werken beter samen waardoor zij meer inwoners bereiken.

• Middels een meerjarige exploitatiesubsidie aan onze partnerorganisatie BiSC worden alle openbare bibliotheken in elke gemeente in de provincie Utrecht ondersteund op het gebied van logistiek van de gezamenlijke collectie, ICT, educatie en innovatie.
• Per 1 januari 2027 gaat de nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheken in. In de nieuwe wet moeten gemeenten in samenwerking met bibliotheekorganisaties een meerjarenplan opstellen. Vanuit de begroting van BiSC is geld vrijgemaakt om in 2027 bibliotheekorganisaties te helpen om goede meerjarenplannen op te stellen.   

• Bibliotheken zijn door BiSC ondersteund op het gebied van ICT, logistiek en de doorontwikkeling van de maatschappelijke bibliotheek, waardoor het bereik bij inwoners en daarmee de impact van de bibliotheek is vergroot.
• Bibliotheken en gemeenten zijn door BiSC ondersteund bij de voorbereiding op de nieuwe WSob die vanaf 2027 ingaat, onder andere met hulp bij de ontwikkeling van meerjarenplannen.

Meerjarendoel

8.1.2

Samen met gemeenten en partners is de culturele infrastructuur sterker door een pluriformer en hoogwaardig aanbod dat een diverser publiek aanspreekt en trekt.

• We onderzoeken het huidige en gewenste toekomstige cultureel voorzieningenniveau voor de korte, middellange en lange termijn. Deze rapportage is input voor het cultuur- en erfgoedprogramma 2029-2032 en biedt ons een handelingsperspectief om samen met gemeenten en het Rijk de provinciale culturele infrastructuur in te richten.
• We blijven het netwerk van de Cultuurregio Utrecht faciliteren waarin we met alle Utrechtse gemeenten cultuurbeleid op elkaar afstemmen. Vanuit dit samenwerkingsverband voeren we gezamenlijke projecten uit zoals het Cultureel Doelgroepenmodel, impactmeting en geefcultuur. Daarnaast organiseren we samen met gemeenten verschillende ambtelijke en bestuurlijke bijeenkomsten over ontwikkelingen en kansen voor de regio en versturen we een nieuwsbrief.
• We zetten in op kennisdeling, netwerkvorming en een vitale sector. Dat doen we onder andere door het ondersteunen van 29 culturele festivals met een artistieke missie en drie makershuizen.

• Het resultaat van het onderzoek cultureel voorzieningenniveau is een rapportage, inclusief overzichtskaart, waarin het huidige en het gewenste voorzieningenniveau voor de korte, middellange en lange termijn is vastgelegd.
• Dankzij het faciliteren van het samenwerkingsverband Cultuurregio Utrecht is het cultuurbeleid in de regio beter op elkaar afgestemd en zijn ontwikkelingen in de regio onder de aandacht gebracht bij het Rijk. Het aantal culturele instellingen dat het Cultureel Doelgroepenmodel gebruikt is gegroeid, er is een methodiek voor impactmeting ontwikkeld en getest. Ook is er een handreiking voor gemeenten die de geefcultuur willen stimuleren gedeeld.
• Er hebben 29 culturele festivals plaatsgevonden die hebben bijgedragen aan een pluriform en kwalitatief hoogwaardig cultuuraanbod in onze provincie. Hiermee zijn diverse publieksgroepen bereikt. Daarnaast is de keten van talentontwikkeling via de drie makershuizen versterkt.

Meerjarendoel

8.1.3

Meer kinderen en volwassenen beoefenen en ervaren cultuur, zowel door cultuureducatie op school als cultuurparticipatie in de vrije tijd.

• Wij verlenen een meerjarige exploitatiesubsidies aan onze partnerorganisaties Kunst Centraal en Landschap Erfgoed Utrecht. Vanuit deze subsidie verzorgen zij cultuureducatie in het primair onderwijs, voorgezet onderwijs en het gespecialiseerd onderwijs. Zij doen dit door een divers en kwalitatief aanbod voor leerlingen en docenten te ontwikkelen, scholen te adviseren en culturele instellingen, kunstenaars en scholen met elkaar te verbinden. Ook verkent Kunst Centraal in 2027 de behoefte aan cultuureducatie binnen het MBO en onderzoekt welke rol zij hierin kan spelen.
• We blijven netwerkvorming en kennisdeling over cultuurparticipatie aanjagen via partnerorganisatie ZIMIHC, die daarvoor een meerjarige exploitatiesubsidie ontvangt. Zij zorgen voor verbinding en kennisdeling tussen instellingen en culturele verbinders, stimuleren en begeleiden fondsenwerving voor cultuurbeoefening en ondersteunen amateurkunst. Ook geven zij vervolg aan het ondersteunen van cultuurdeelname door jongeren.

• Er is een dekkend aanbod van cultuureducatie voor alle scholen in de provincie Utrecht, zodat kinderen kennismaken met cultuur en erfgoed in hun eigen directe omgeving en in aanraking komen met het hele palet aan kunstdisciplines zoals theater en dans, literatuur en beeldende kunst, film, muziek en mediakunst.
• De verkenning naar het MBO heeft geleid tot een koersplan voor cultuureducatie in het mbo. Hiermee is inzicht verkregen in de behoeften van het MBO,  de rol die Kunst Centraal hierin kan vervullen en de kansen voor verdere ondersteuning en samenwerking.
• Er is kennis gedeeld over cultuurparticipatie bij aanbieders en culturele verbinders, door onder andere de uitvoering van 4 begeleidingsprogramma's en het publiceren van 10 kennisartikelen. Daarnaast is het netwerk versterkt en er zijn meer kinderen, jongeren en volwassenen in aanraking gekomen met cultuur in de vrije tijd.

Meerjarendoel

8.1.4

Erfgoed en archeologie zijn duurzamer behouden en beheerd.

• Via het Fonds Erfgoedparels ondersteunen we de restauratie en herbestemming van rijksmonumenten, om ze voor toekomstige generaties te behouden. Met het Fonds Erfgoedparels leveren we een belangrijke bijdrage aan kleinere en middelgrote restauraties van rijksmonumenten, zijnde niet woonhuizen. Ook in 2027 wordt voor het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen of klimaat adaptieve maatregelen binnen de restauratieopgave maximaal 10% extra subsidie verleend op de subsidiabele restauratiekosten. In het coalitieakkoord 2024 – 2027 zijn door Provinciale Staten extra middelen ter beschikking gesteld om de rijksmonumenten met een grote restauratieopgave aan te pakken.
• We monitoren de staat van onderhoud van het Utrechtse gebouwde erfgoed. Dit doen we door middel van de vierjaarlijkse erfgoedmonitor. In 2027 wordt over de periode 2022-2026 een rapportage opgesteld. Daarbij wordt ook MonumentenWacht Utrecht ingezet. Voor de molens die rijksmonument zijn, dragen we bij aan de kosten van beheer en onderhoud.
• In het Provinciaal Archeologisch Depot worden archeologische vondsten en bijbehorende documentatie (met uitzondering van vondsten uit gemeenten Amersfoort en Utrecht) duurzaam behouden en toegankelijk gemaakt. Wij blijven het interprovinciale depotbeheersysteem ArcheoDepot verder ontwikkelen, stimuleren bruiklenen en het uitwerken van oud onderzoek.
• Via onze partnerorganisaties MonumentenWacht en Utrechts Landschap zetten we in op kennisontwikkeling en kennisoverdracht aan eigenaren en beheerders van erfgoed.

• Het percentage van monumenten met een slechte of matige onderhoudsstatus is afgenomen.
• Minimaal twaalf rijksmonumenten (niet-woonhuizen) hebben restauratiesubsidie toegekend gekregen.
• In 2027 heeft minimaal 1 rijksmonument subsidie ontvangen voor het uitvoeren van een grote restauratieopgave (> 1 mjn) uit deze extra beschikbaar gestelde middelen.
• Minimaal één archeologisch onderzoek van de ‘Prioriteitenlijst onuitgewerkt archeologisch onderzoek’ is uitgewerkt en van de lijst afgevoerd.

Meerjarendoel

8.1.5

Kwaliteit van de leefomgeving is sterker geworden door de kansen van ruimtelijk erfgoed te benutten.

• We borgen archeologische en cultuurhistorische waarden door erfgoed vroegtijdig te betrekken bij ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarbij zetten we erfgoed in als stimulerende en verbindende kracht. We doen dit onder andere door gemeenten te stimuleren om archeologische en cultuurhistorische waardenkaarten op te stellen. Ook participeren we (pro)actief bij ruimtelijke ontwikkelingen en projecten.
• We stimuleren het opstellen van archeologische onderzoeksagenda’s, zodat gerichter kennis kan worden opgedaan, als drager voor ruimtelijke ontwikkelingen.
• Via onze partnerorganisatie Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht (STAMU) zetten we in op het ondersteunen van gemeenten bij hun erfgoedbeleid en het uitvoeren van hun erfgoedtaken.
• Met een bijdrage van programma Erfgoed en Overheid ondersteunen we gemeenten bij de uitvoering van hun erfgoedtaken..
• Met het Erfgoed Expert Team ondersteunen we met kennis en expertise ‘behoud door ontwikkeling’ van cultureel erfgoed. Het Erfgoed Expert Team is een multidisciplinaire denktank van externe experts die meedenkt over complexe vraagstukken zodat eigenaren en ondernemers van erfgoed op eigen benen verder kunnen met een onafhankelijk advies.

• Minimaal één nieuwe gemeentelijke archeologische of cultuurhistorische waardenkaart is in voorbereiding, dan wel in uitvoering.
• Minimaal één archeologische onderzoeksagenda is opgesteld.
• Het STAMU organiseert minimaal 3 bijeenkomsten met gemeenten gericht op kennisdeling en kennisontwikkeling.
• Jaarlijks weet het Erfgoed Expert Team ongeveer 10 erfgoed brede casussen te verrijken met hun expertise.

Meerjarendoel

8.1.6

Erfgoed is bekender en beleefbaarder gemaakt bij een groot en divers publiek.

• Via de subsidieregeling ‘Bekend en beleefbaar maken van het Verhaal van Utrecht’ en diverse opdrachten ondersteunen we projecten die bijdragen aan de bekendheid en beleefbaarheid van het Utrechtse erfgoed en projecten die nieuwe perspectieven toevoegen aan het vertellen van de geschiedenis van onze provincie.    
• We staan de streek- en kasteelmusea bij op het gebied van netwerkversterking, vernieuwing van de vaste tentoonstellingen en het beter zichtbaar maken van de collecties binnen én buiten de muren van het museum.   
• We hebben aandacht voor het maritieme en immateriële erfgoed. We geven uitvoering aan de beleidsuitwerkingen voor het immaterieel erfgoed en het maritieme erfgoed. We werken aan bewustwording, bekendmaking, kennisoverdracht en netwerkversterking. We vragen onze partnerorganisatie Landschap Erfgoed Utrecht hierbij te ondersteunen.  

• Vijftien projecten zijn ondersteund op het gebied van het publieksbereik van het Utrechtse erfgoed, waaronder minimaal twee projecten met een specifieke archeologische component.
• Er zijn twee netwerkbijeenkomsten voor de streekmusea georganiseerd, er is opdracht gegeven voor gezamenlijke marketingcampagne en er zijn vier museale projecten voor vernieuwing ondersteund via de subsidieregeling voor de streekmusea.  
• Er zijn twee netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor de erfgoedgemeenschappen rondom het immaterieel erfgoed, waardoor het netwerk is versterkt en uitgebreid en de kennis over het immaterieel erfgoed is vergroot.

Meerjarendoel

8.1.7

UNESCO Werelderfgoederen Hollandse Waterlinies en Neder-Germaanse Limes zijn beter bekend, beleefbaar en zijn beter ingezet om de ruimtelijke kwaliteit te versterken.

• Samen met gemeenten, destinatie marketingorganisaties (city- en regiomarketing) en andere partners vergroten we de bekendheid en zichtbaarheid van de UNESCO Werelderfgoederen door plaatsing van informatie- en verkeersborden, opname in routes en promotie- en marketingcampagnes.
• In samenwerking met het programma Groen Groeit Mee, gemeenten, waterschappen en Staatsbosbeheer werken we aan de versterking van ruimtelijke kwaliteit, cultuurhistorische waarden, recreatie en ontsluiting van het gebied Vechten/Nieuw Wulven (‘Fortenpark’, kruispunt van twee werelderfgoederen), Laagraven en Noorderpark-Ruigenhoek.

• De bekendheid van de UNESCO Werelderfgoederen Hollandse Waterlinies en Neder-Germaanse Limes is vergroot.
• De ruimtelijke kwaliteit, cultuurhistorische en recreatieve waarde bij Laagraven en Noorderpark-Ruigenhoek is verbeterd door onder andere het opknappen van de buitenruimte, een groepsschuilplaats en het schootsveld bij Fort Tienhoven en Fort Blauwkapel.
• De ontsluiting van Vechten/Nieuw Wulven (‘Fortenpark’, kruispunt van twee werelderfgoederen), is verbeterd, onder andere door betere bewegwijzering.

Meerjarendoel

8.2.1

Recreatieve voorzieningen en gebieden worden beter beheerd en onderhouden.

• Als deelnemer van de gemeenschappelijke regelingen ‘recreatieschap Stichtse Groenlanden’ en ‘Plassenschap Loosdrecht’ leveren we een financiële bijdrage aan beheer en onderhoud van recreatieve voorzieningen. Ook sturen we op het financieel gezond houden van de uitvoering van de gemeenschappelijke regelingen. Hiermee willen we ook op de lange termijn de kwaliteit van de recreatievoorzieningen bewaken. We sturen hierop via de begrotingen en meerjarenplannen voor onderhoud van de recreatieschappen.
• De uitvoering van het schap Stichtse Groenlanden vindt plaats door Staatsbosbeheer. In 2027 wordt binnen de gemeenschappelijke regeling gewerkt aan een nieuwe contractperiode voor de uitvoering. De regeling van het Plassenschap Loosdrecht wordt aangepast vanwege de fusie van de deelnemer Wijdemeren met Hilversum. In 2027 gaat de nieuwe regeling in. De gemeenschappelijke regelingen nemen over beide zaken een besluit.
• We dragen samen met een aantal gemeenten bij aan de kosten voor het beheer en onderhoud van de voormalige Recreatie om de Stad (RodS)-gebieden, in eigendom van Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Deze overeenkomsten eindigen eind 2027. We werken met de gemeenten en de terrein beherende organisaties aan nieuwe afspraken vanaf 2028.
• Om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen rondom het bezoek aan recreatie- en natuurgebieden, voeren we periodiek een provincie breed bezoekersonderzoek uit, gericht op bovenlokale recreatie- en natuurgebieden met meer dan 50.000 bezoekers per jaar. We krijgen hiermee inzicht hoe bezoekers de gebieden en voorzieningen beoordelen en we krijgen een geactualiseerd beeld van bezoekersaantallen per gebied. Samen met de gebiedseigenaren en gemeenten willen we de resultaten van dit bezoekersonderzoek gebruiken om gebieden aan te passen en te verbeteren.

• Groot onderhoud en vervangingsinvesteringen zijn structureel opgenomen in de begrotingen van de twee recreatieschappen.
• De lopende beheerovereenkomst voor de Recreatie om de Stad gebieden is geëvalueerd met alle betrokken organisaties en er zijn nieuwe afspraken gemaakt over het beheer vanaf 2028.
• Er is een bezoekersonderzoek opgeleverd waarin kwalitatieve inzichten over de waardering van bezoek aan recreatie- en natuurgebieden en bezoekersaantallen zijn opgenomen. Dit onderzoek is gedeeld met stakeholders zoals gemeenten, terrein beherende organisaties en regionale destinatie marketingorganisaties (city- en regiomarketing).

Meerjarendoel

8.2.2

Het recreatief hoofdroutenetwerk voor wandelen, fietsen en varen (incl. TOP’s) is verbeterd.

• Wij zorgen er samen met gemeenten voor dat het Routebureau het hoofdroutenetwerk voor wandelen, fietsen en varen kan beheren en onderhouden.
• Samen met het Routebureau, de deelnemers en andere stakeholders voeren we de verkenning voor de revisie van het wandelroutenetwerk-west uit.
• Samen met het Routebureau, de deelnemers en andere stakeholders ronden we de revisie van de Toeristische Overstap Punten (TOP’s) af.

• Het Routebureau Utrecht heeft de (hoofd)routenetwerken voor wandelen, fietsen en varen onderhouden en beheerd.
• De verkenning voor de revisie van het wandelroutenetwerk-west is afgerond.
• De revisie van de Toeristische Overstap Punten (TOP’s)  is afgerond.

Meerjarendoel

8.2.3

Er is betere balans tussen de draagkracht van de leefomgeving en de impact van recreatie en toerisme.

• Via onze partnerorganisatie Marketing Coöperatie Regio Utrecht (MC-RU) zetten we in op spreiding in tijd en ruimte en passend bezoek (leisure en zakelijk).
• We zorgen voor meer inzicht en kennis op het gebied van balans en draagkracht d.m.v. ons eigen Bestemming in Balans Utrecht onderzoek.
• We nemen deel aan de Landelijke Data Alliantie en stimuleren kennisdeling via Visitor Insight (Utrecht Barometer) en het organiseren van kennissessies voor onder andere gemeenten, Destinatie Marketing Organisaties en terrein beherende organisaties.

• Het jaarplan van de MC-RU is naar tevredenheid uitgevoerd, waarbij inwoners en bezoekers via marketingactiviteiten geïnformeerd zijn over locaties, activiteiten en evenementen in de provincie Utrecht
• Het onderzoek 'Bestemming in Balans' is uitgevoerd en biedt gebiedspartijen handvatten om aan de slag te gaan met vraagstukken ten aanzien van de balans tussen de draagkracht van de leefomgeving en de impact van recreatie en toerisme.
• De onderzoeken 'Inkomend Toerisme' en 'Inkomend Dagbezoek' (uitgevoerd binnen de Landelijke Data Alliantie) zijn opgeleverd. We hebben minimaal 3 kennissessies georganiseerd voor onder andere gemeenten, destinatie  marketing organisaties (city- en regiomarketing) en terrein beherende organisaties.

Meerjarendoel

8.2.4

De buitenruimtes en recreatiegebieden zijn beweegvriendelijker en de sport- en beweegsector is toekomstbestendiger.

• We versterken de sport- en beweeginfrastructuur in provincie Utrecht door gemeenten en partners te ondersteunen bij verduurzaming van sportaccommodaties, talentontwikkeling, straatsport en een beweegvriendelijke openbare ruimte.
• We verbinden gemeenten, sportorganisaties, onderwijs en maatschappelijke partners binnen het Provinciaal Sportakkoord Utrecht. We versterken de samenwerking rondom actuele sport-, beweeg- en gezondheidsopgaven en bouwen aan een duurzaam provinciaal netwerk.
• We vergroten kennis en uitvoeringskracht door kennissessies, het delen van goede voorbeelden, en het ontwikkelen van een regioprofiel voor bewegen en gezondheid in de provincie Utrecht.

• Er is een start gemaakt met een provinciale samenwerking voor talentontwikkeling en straatsport en straatcultuur, met deelname van minimaal acht gemeenten voor talentontwikkeling en minimaal vijf gemeenten voor straatsport.
• Er is een start gemaakt met de ontwikkeling van een provinciale ambitie op straatsport en straatcultuur die richting geeft aan verdere ontwikkeling.
• Er is een aanpak voor sporten en bewegen in de openbare ruimte ontwikkeld, met betrokkenheid van minimaal tien stakeholders en minimaal vijf ondersteunde initiatieven.
• De samenwerking en kennisdeling binnen het sport- en beweegnetwerk is versterkt, met één gezamenlijk Sportakkoord project en drie kennissessies voor gemeenten en partners. Daarnaast is het regioprofiel opgeleverd als gedeeld kader voor verdere ontwikkeling van sport, bewegen en talent in de provincie.